Animo Ramt Sabam

Van auteurs- tot uitvoerderrechten. Grenzeloos of begrensd? Zelden wordt er zo vaak gevloekt door organisatoren dan op de praktijken van Sabam en billijke vergoeding. Zijn het een bende belastingstalkers zonder recht van bestaan of is het een instrument dat zijn daden beter moet afwegen ten opzichte van zijn doelen? Animo ging op zoek naar antwoorden en oplossingen.

Over auteurs- en uitvoerderrechten

Wanneer een zelfstandige houtbewerker een stoel maakt, dan ontvangt hij niet onmiddellijk loon voor zijn werk. Pas wanneer de houtbewerker zijn stoel weet te verkopen, ontvangt hij zijn welverdiende centen. Die centen zijn dus een uitgesteld loon, voor een eerder uitgevoerd werk.

 Auteurs- en uitvoerderrechten kan je hiermee vergelijken. Een schrijver of een muzikant die een cd opneemt krijgt vaak geen onmiddellijk loon. Pas als de muziek wordt gespeeld of het boek wordt gekocht krijgt men zijn centen.

Zijn uitgesteld loon wordt door twee organisaties geïnd en uitbetaald. Sabam voor de auteursrechten. Billijke vergoeding voor de uitvoerdersrechten. Zij betalen auteurs en uitvoerders hun uitgesteld loon. Animo is niet tegen het principe van auteursrecht of billijke vergoeding. Auteurs en performers hebben recht op een vergoeding voor hun product. Wat schort er dan aan het plaatje? Veel! Zowel bij de inning als de verdeling loopt het fout.

Innen met de botte bijl

De geest van het auteursrecht heeft als doel de cultuur te bevorderen en artiesten een eerlijke vergoeding te geven voor hun geleverd werk. Instanties zoals Sabam zien echter dit breder kader niet meer en focussen zich alleen op zoveel mogelijk te innen. Dit leidt tot scheefgetrokken situaties.
Situaties waarbij een kleuterjuf een boete krijgt van Sabam voor enkele sinterklaasliederen te spelen in de klas. Kindercrêches die kabouter plop pas mogen draaien als ze langs de kassa van Sabam passeren, enz… Sabam past de wet toe zodat ze de laatste eurocent auteursrecht uit het culturele weefsel kunnen persen. De geest van de wet is, zoals geesten betaamt, zo goed als dood.

Er wordt bij de inning ook niet gekeken wie het auteursrecht gebruikt en waarvoor. Dat commerciële instellingen zoals radio, tv en café's Sabam betalen is logisch. Zij verdienen persoonlijk geld door werken van de auteurs te gebruiken. Maar ook de lokale chiro, een privé-verjaardagsfeest of de wachtzaal van de tandartsenpraktijk krijgen de rekening geprestenteerd.

Het is vandaag de dag ook niet mogelijk om als aangesloten auteur een gratis gebruikerslicentie aan het goede doel te schenken. Het goede doel moet bij gebruik elke keer auteursrechten neertellen.

Een ander probleem waar tal van jeugdhuizen en festivalorganisatoren mee kampen is de dubbele betaling. Men betaalt een band voor een optreden, die tevens een aangesloten auteur is bij Sabam. Ondanks het feit dat de band rechtstreeks zijn loon heeft gekregen, moet men voor dit optreden nogmaals bij Sabam betalen. Zo betalen organisatoren van optredens tweemaal. Het is alsof je een stoel zou kopen en achteraf nog moet betalen als je wil gaan zitten. De onkosten schieten hierdoor de hoogte in. Met de dure ticketprijzen en de failliete festivals van de afgelopen jaren in het achterhoofd, vrezen we dat op deze manier weinig cultuur is bevorderd door Sabam.

Een asociale verdeling

De verdeling loopt ook niet van een leien dakje. Als het auteursrecht cultuurbevorderend moet zijn dan zouden jonge, kleine auteurs extra steun moeten krijgen. Momenteel gaan de auteursinkomsten echter hoofdzakelijk naar de grootste namen. De kleine auteurs blijven grotendeels in de kou staan. De verdeling kan dus heel wat socialer.

Een aanzet tot oplossingen

Op vlak van inning heeft het auteursrecht voor Animo zijn grenzen bereikt. Animo pleit daarom dat niet-commercieel gebruik voor algemeen maatschappelijk nut uit algemene cultuurmiddelen moet komen. Dit wil zeggen dat kleuterklassen, jeugd- en cultuurvzw’s, privéfeestjes, vrijgesteld worden van alle administratieve en financiële verplichtingen ten opzichte van auteurs en uitvoerders.

Wat de verdeling betreft, zou het meer besteed moeten worden aan de kleine auteurs. De Madonna’s van deze wereld vangen dan nog altijd meer dan genoeg via auteursrechten uit commerciële organisaties. Een sociale verdeling van de opbrengsten zal het culturele veld veel meer stimuleren en onze maatschappij kan er alleen maar wel bij varen. De verdeling van deze cultuurpot kan bijvoorbeeld op basis van het gewicht van een drietal criteria: hoeveel keer men heeft opgetreden, hoeveel nummers men schrijft & deponeert en hoeveel cd's men verkoopt.

Alternatieve financieringscircuits genieten voor Animo echter de voorkeur. Kunststukjes in Vlaams-Brabant is zo een voorbeeld van een alternatief financieringscircuit, waarbij de overheid een deel van de gage van de geregistreerde band betaalt. Zo treden bands meer op, ze worden extra vergoed voor hun prestaties en de artiesten worden goedkoper voor organisatoren. Dat is driemaal winst.

Ram Sabam festival

Om de asociale inning, de wanpraktijken van Sabam en het algemene auteursfonds meer onder de publieke aandacht te brengen, organiseert Animo op zaterdag 19 september een gratis Ram Sabam festival op drie locaties in Leuven. Het Musicafé in de Muntstraat zal vanaf 22u het centrum zijn voor de electro, dance en live hip hop liefhebbers. In de Blauwe Kater vlak aan de Oude Markt ontvangen we vanaf 17u het beste van de Belgische hardcore-, punk- en metalscène. Ten slotte gaat Animo Leuven de SOJO uitbaten vanaf de vroege namiddag en lokale bands een podiumkans geven.

Het festival en het concept steunen kan door een pracht van een Ram Sabam t-shirt aan te schaffen voor slechts 8€. Meer informatie op www.ramsabam.be .